Η ΓΕΝΝΑΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΤΣΟΛΑΚΟΓΛΟΥ ΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΟΛΟΓΗΣΗ (20.4.1941)

 

 

Από τις αρχές Μαρτίου του 1941, η ηγεσία των μάχιμων Σωμάτων Στρατού εξέφρασε την κάθετη αντίθεσή της στην απόφαση του Βασιλέως Γεωργίου Β' για την αποβίβαση του αγγλικού εκστρατευτικού σώματος, καθώς και στην προοπτική μιας βέβαιης σύγκρουσης με τον γερμανικό στρατό. Η αντίθεση αυτή διατυπώθηκε μέσω γραπτής επιστολής προς τον Βασιλιά, την οποία υπέγραφαν οι μαχόμενοι σωματάρχες του Αλβανικού Μετώπου, γεγονός που οδήγησε στην άμεση καθαίρεσή τους.

 

Ο Αντιστράτηγος Γεώργιος Τσολάκογλου, ο οποίος απέφυγε την αποπομπή απαγορεύοντας κάθε σχετική συζήτηση στις μονάδες που διοικούσε, αντιλαμβανόταν πλήρως την καταστροφική πορεία στην οποία οδηγούσε το Έθνος η πολιτική του Παλατιού. Στα μέσα Μαρτίου 1941, επιδίωξε επικοινωνία με τις γερμανικές αρχές μέσω του προξενείου της Θεσσαλονίκης. Πρότεινε την επιβολή ουδετερότητας της Ελλάδας, την εκδίωξη των Άγγλων και τον τερματισμό του πολέμου με τους Ιταλούς, ζητώντας παράλληλα την εξασφάλιση της Βορείου Ηπείρου μέσω της παρεμβολής γερμανικών στρατευμάτων ανάμεσα στις δύο πλευρές. Προειδοποίησε, ωστόσο, πως σε αντίθετη περίπτωση οι Έλληνες θα αντιμετώπιζαν τους Γερμανούς μέχρι εσχάτων. Δυστυχώς, ο διπλωματικός χρόνος της Ελλάδας είχε ήδη εξαντληθεί.

 

Ο Τσολάκογλου οδηγήθηκε στη συνθηκολόγηση μόνον όταν ο αγώνας δεν είχε πλέον κανένα πρακτικό νόημα. Ο Πρωθυπουργός της χώρας είχε «αυτοκτονήσει με δύο σφαίρες», ενώ το Παλάτι και η «καμαρίλα» του δραπέτευαν υπεξαιρώντας τον ελληνικό χρυσό — δειλοί να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες των επιλογών τους μαζί με τον λαό, σε αντίθεση με άλλους Ευρωπαίους μονάρχες. Την ίδια στιγμή, ο Στρατός της Ηπείρου βρισκόταν υπό διάλυση και οι αξιωματικοί πάσχιζαν να διατηρήσουν την πειθαρχία. Σε αυτή την ύστατη στιγμή, ο Τσολάκογλου, με μια πράξη γενναιότητας και αυτοθυσίας, επέλεξε να θυσιάσει την υστεροφημία του. Συνθηκολόγησε, γλιτώνοντας τον Ελληνικό Στρατό από την αιχμαλωσία και τη μεταφορά σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη συνέχεια του ελληνικού κράτους υπό ελληνική διοίκηση για τα δύσκολα χρόνια που θα ακολουθούσαν.

 

Στις 20 Απριλίου 1941, ημέρα του Πάσχα, σε συνεννόηση με τους Αντιστρατήγους Παναγιώτη Δεμέστιχα και Γεώργιο Μπάκο, καθώς και με τον Μητροπολίτη Ιωαννίνων Σπυρίδωνα, ο Τσολάκογλου κατήργησε πραξικοπηματικά τον Διοικητή Στρατιάς Ηπείρου, Ιωάννη Πιτσίκα. Ανέλαβε ο ίδιος τη διοίκηση και υπέγραψε το πρωτόκολλο ανακωχής με τον Υποστράτηγο των Ες-Ες, Σεπ Ντίτριχ (Sepp Dietrich), στο Βοτονόσι Ιωαννίνων.

 

Ό θρυλικός πατριώτης καί σεβάσμιος Μητροπολίτης Ίωαννίνων Σπυρίδων, διεκήρυξε δημοσία «ότι θά έθυσίαζε καί την τιμήν του διά νά έπιτευχθή ή ΑΝΑΚΩΧΗ καί νά αποτροπή ή βεβαία άτίμωσις καί πιθανώς τό ολοκαύτωμα μιας γενεάς, πού κατενίκησε μίαν Αυτοκρατορίαν. Ό ιεράρχης έκεΐνος, έδιδε τό παν διά ν’ αποτροπή ή έξόντωσις τών νικητών παρά τών ηττημένων. Εκείνοι πού ήσαν αρμόδιοι νά έκτιμήσουν τήν κατάστασιν καί νά αποφασίσουν, ήδιαφόρησαν, διότι έγνώριζον, ότι έν' Ελλάδι δέν δοσιλογεΐ τις δια όσα ΔΕΝ ΠΡΑΤΤΕΙ, αλλά δι’ ό­σα πράττει.

 

Όταν οι Έλληνες απεσταλμένοι πληροφόρησαν τον Ντίτριχ ότι ο διοικητής τους επιθυμούσε να τον επισκεφθεί για να συζητήσουν τους όρους παύσης των εχθροπραξιών, εκείνος ρώτησε τον βαθμό του. Μόλις άκουσε ότι επρόκειτο για τον Αντιστράτηγο Τσολάκογλου, ο Γερμανός αξιωματικός, σεβόμενος την ιεραρχία, απάντησε:

 

«Μα τότε πρέπει εγώ να επισκεφθώ εκείνον, και όχι εκείνος εμένα».

 

Η σημειολογία και η ψυχολογία της φωτογραφίας που συνοδεύει την ανάρτηση είναι χαρακτηριστική. Το γεγονός ότι ο Ντίτριχ αφήνει τον Τσολάκογλου να διατηρήσει την κεντρική θέση του γραφείου δείχνει μια πράξη στρατιωτικής αβροφροσύνης. Παρόλο που ο Ντίτριχ είναι ο νικητής στο πεδίο της μάχης, επιλέγει να μην "εκτοπίσει" τον Έλληνα στρατηγό από τη θέση του. Αυτό δείχνει έναν σεβασμό στον βαθμό του αντιπάλου, αναγνωρίζοντάς του το δικαίωμα να παραμείνει ο "κύριος" του χώρου του, έστω και υπό αυτές τις συνθήκες

 

Είναι ιστορικά καταγεγραμμένο ότι ο Ντίτριχ έτρεφε έναν ιδιότυπο θαυμασμό για τη μαχητικότητα του ελληνικού στρατού. Η στάση του στην εικόνα —με το σώμα στραμμένο προς τον Τσολάκογλου και μια έκφραση που μοιάζει περισσότερο με συνομιλία παρά με διαταγή— υπογραμμίζει ότι επρόκειτο για μια "έντιμη" αντιμετώπιση. Η κίνηση του Ζεπ Ντίτριχ (Sepp Dietrich) να καθίσει πλαγίως και όχι απέναντι ή στην κεντρική θέση, υποδηλώνει μια προσπάθεια προσέγγισης και όχι επιβολής:

 

Η σκηνή μετατρέπεται από μια τυπική παράδοση σε μια στρατιωτική συνάντηση κορυφής. Η πλάγια θέση του Ντίτριχ μπορεί να θεωρηθεί ως μια κίνηση που στοχεύει στο να κάνει τον Τσολάκογλου να νιώσει λιγότερο ως αιχμάλωτος και περισσότερο ως συνομιλητής, διευκολύνοντας έτσι την ψυχολογική διαδικασία της υπογραφής. Η εικόνα δείχνει ότι ο σεβασμός μεταξύ στρατιωτικών μπορεί να εκφραστεί ακόμα και μέσα από την πιο δύσκολη στιγμή της καριέρας τους

 

 Οι Γερμανοί δεν ήταν κομμουνιστές και δεν εκτέλεσαν κανέναν ηγέτη κράτους που θα έπεφτε στα χέρια τους. Ο Βασιλιάς έχει την υποχρέωση να παραμείνει κοντά στον λαό του πολύ περισσότερο όταν είναι υπεύθυνος για την πρόκληση του πολέμου. 

 

Βέβαια ως πραγματικά δωσιλογος καθώς ήταν ο κύριος υπεύθυνος για τον πόλεμο στον οποίο οδήγησε την Ελλάδα ως εντολοδόχος των Βρετανών αφού εξετέλεσε επιτυχώς τις διαταγές που είχε απεχώρησε ως παρακολουθημα των βρετανικών στρατευμάτων αντί να τιναξει τα μυαλά του στον αέρα. 

 

Ο χρυσός ανήκε στον ελληνικό λαό και η κλοπή του από τον βασιλιά έφερε την κατάρρευση του νομίσματος και τον πληθωρισμό που επιδείνωσε την πείνα στην Ελλάδα.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΗΓΗ