Ιστορική δικαστική απόφαση - Αποζημιώνονται πλήρως πολίτες από ηλεκτρονική απάτη σε e-banking τράπεζας

 

Μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη

για τα θύματα ηλεκτρονικής απάτης φέρνει πρόσφατη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία αλλάζει τα δεδομένα στις διαφορές μεταξύ τραπεζών και πελατών.
Το δικαστήριο δικαίωσε ζευγάρι που έχασε μέσα σε λίγα λεπτά 9.800 ευρώ από τον κοινό τραπεζικό του λογαριασμό έπειτα από οργανωμένη επίθεση phishing, υποχρεώνοντας την τράπεζα να επιστρέψει ολόκληρο το ποσό, αλλά και να καταβάλει επιπλέον 2.000 ευρώ ως αποζημίωση για την ηθική βλάβη που υπέστησαν.

Η στιγμή που ξεκίνησε η ηλεκτρονική παγίδα

Η υπόθεση άρχισε όταν ο σύζυγος επιχείρησε να συνδεθεί στην υπηρεσία e-banking μέσω του κινητού του τηλεφώνου για να ελέγξει το υπόλοιπο του λογαριασμού. Η εφαρμογή εμφάνισε μήνυμα σφάλματος, με αποτέλεσμα να δοκιμάσει ξανά από τον ηλεκτρονικό υπολογιστή.
Κατά τη δεύτερη προσπάθεια έλαβε μέσω Viber έναν εξαψήφιο κωδικό ασφαλείας για σύνδεση από νέο πρόγραμμα περιήγησης, τον οποίο πληκτρολόγησε κανονικά. Την ίδια στιγμή, όμως, οι δράστες είχαν ήδη θέσει σε εφαρμογή την ηλεκτρονική τους απάτη και, με τρόπο που δεν κατέστη δυνατό να εξακριβωθεί τεχνικά, απέκτησαν πρόσβαση και σε δεύτερο κωδικό μιας χρήσης (OTP), ο οποίος εκδόθηκε για την έγκριση μεταφοράς χρημάτων.
Ο πελάτης δεν είδε ποτέ αυτό το δεύτερο μήνυμα στο κινητό του. Ωστόσο, οι επιτήδειοι ολοκλήρωσαν άμεσα μεταφορά ύψους 9.800 ευρώ προς λογαριασμό γαλλικής τράπεζας, από όπου τα χρήματα αναλήφθηκαν σχεδόν αμέσως.

Η μεγάλη ανατροπή στο δικαστήριο

Σε πρώτο βαθμό η αγωγή του ζευγαριού είχε απορριφθεί, καθώς το δικαστήριο είχε θεωρήσει ότι υπήρχε ευθύνη των ίδιων των πελατών.
Η εικόνα όμως άλλαξε πλήρως σε δεύτερο βαθμό. Το Πολυμελές Πρωτοδικείο ανέτρεψε την αρχική κρίση, επισημαίνοντας ότι στις μη εγκεκριμένες ηλεκτρονικές συναλλαγές το βάρος της απόδειξης δεν το φέρει ο καταναλωτής, αλλά αποκλειστικά η τράπεζα.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, το πιστωτικό ίδρυμα οφείλει να αποδείξει με συγκεκριμένα τεχνικά δεδομένα – όπως στοιχεία IP, αναγνώριση συσκευών και λοιπά ψηφιακά ίχνη – ότι ο ίδιος ο πελάτης πραγματοποίησε και ενέκρινε τη συναλλαγή.

Η χρήση κωδικών δεν αποδεικνύει από μόνη της συναίνεση

Οι δικαστές υπογράμμισαν ότι το γεγονός πως χρησιμοποιήθηκαν τα διαπιστευτήρια ασφαλείας ενός πελάτη δεν αρκεί από μόνο του για να θεωρηθεί ότι η συναλλαγή εγκρίθηκε νόμιμα.
Όπως επισημαίνεται στην απόφαση, η απλή καταγραφή της χρήσης ενός μέσου πληρωμής από την τράπεζα δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι ο χρήστης ενήργησε ο ίδιος, ούτε ότι επέδειξε δόλο ή βαριά αμέλεια.
Παράλληλα, το δικαστήριο διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί γνήσια μια ηλεκτρονική συναλλαγή όταν αυτή πραγματοποιείται από τρίτο πρόσωπο χωρίς τη γνώση και τη βούληση του πραγματικού δικαιούχου, ακόμη κι αν χρησιμοποιήθηκαν οι προβλεπόμενοι μηχανισμοί ταυτοποίησης.

«Άκυροι» οι όροι που μεταφέρουν όλη την ευθύνη στον πελάτη

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κρίση του δικαστηρίου σχετικά με τους γενικούς όρους συναλλαγών της τράπεζας.
Η απόφαση έκρινε ότι οι συμβατικοί όροι που επιχειρούν να μετακυλίσουν εξ ολοκλήρου την ευθύνη στον καταναλωτή δεν μπορούν να εφαρμοστούν όταν παραβιάζουν το προστατευτικό πλαίσιο της νομοθεσίας για τις υπηρεσίες πληρωμών.
Οι δικαστές επισήμαναν ότι ακόμη και αν ο πελάτης εξαπατηθεί και αποκαλύψει στοιχεία του πρώτου σταδίου σύνδεσης, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ενήργησε με βαριά αμέλεια. Ένας μέσος χρήστης δεν είναι σε θέση να προβλέψει ότι οι δράστες θα κατορθώσουν να παρακάμψουν και το δεύτερο επίπεδο ασφαλείας του τραπεζικού συστήματος.

Αποζημίωση για την οικονομική και ψυχική δοκιμασία

Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα 9.800 ευρώ αποτελούσαν ουσιαστικά το σύνολο των αποταμιεύσεων του ζευγαριού, το δικαστήριο έκρινε ότι η οικονομική απώλεια προκάλεσε σοβαρή αναστάτωση και έντονη ψυχική επιβάρυνση στην καθημερινότητά τους.
Για τον λόγο αυτό υποχρέωσε την τράπεζα όχι μόνο να επιστρέψει το σύνολο των χρημάτων που αφαιρέθηκαν παράνομα από τον λογαριασμό, αλλά και να καταβάλει επιπλέον 2.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Τι σηματοδοτεί η απόφαση

Η συγκεκριμένη δικαστική εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για όσους πέφτουν θύματα ηλεκτρονικής τραπεζικής απάτης, καθώς επιβεβαιώνει ότι η χρήση των προσωπικών κωδικών δεν αρκεί από μόνη της για να αποδειχθεί υπαιτιότητα του πελάτη. Παράλληλα, ενισχύει την υποχρέωση των τραπεζών να τεκμηριώνουν πλήρως την αυθεντικότητα κάθε αμφισβητούμενης συναλλαγής, μεταφέροντας το βάρος της απόδειξης στον πάροχο των υπηρεσιών πληρωμών και όχι στον καταναλωτή.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΗΓΗ