Altiero Spinelli - ο άνθρωπος που σχεδίασε την ΕΕ στη φυλακή

 

 Δεν είναι μεταφορά.

Κυριολεκτικά. Το σχέδιο για την Ευρωπαϊκή Ένωση — η ιδρυτική της λογική, η θεσμική της αρχιτεκτονική, ο σαφής στόχος της μόνιμης διάλυσης της εθνικής κυριαρχίας — γράφτηκε το 1941, σε ένα μικρό νησί στα ανοικτά των ακτών της Νάπολης, όπου τον είχε φυλακίσει ο Μουσολίνι. Το Μανιφέστο Βεντοτέν. Ακόμα αναφέρεται. Ακόμα λειτουργικός. Ακόμα τρέχει.

Ο σπινέλι ήταν κομμουνιστής από δεκαεπτά και τελικά αποβλήθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα για αριστερή απόκλιση. Πολύ ριζοσπαστικό για τους κομμουνιστές. Που σου λέει κάτι για τον άντρα. Στα χρόνια της φυλακής του κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το έθνος-κράτος ήταν η βασική αιτία του πολέμου, του φασισμού και κάθε πολιτικής καταστροφής του αιώνα. Έπρεπε να φύγει. Δεν αναμορφώθηκε. Δεν περιορίζεται. Καταργήθηκε-μόνιμα, αμετάκλητα, μέσω της οικοδόμησης μιας υπερεθνικής ομοσπονδιακής αρχής με υπέρτατη εξουσία στα κράτη μέλη.
Το Μανιφέστο του Βεντοτένε γράφτηκε το 1941 σε χαρτί που εισήχθη λαθραία στη φυλακή με πακέτα τσιγάρων. Το επιχείρημά της ήταν απλό και συνολικό: τα έθνη-κράτη πρέπει να αντικατασταθούν από μια ομοσπονδιακή ευρωπαϊκή κυβέρνηση. Η οικονομική ολοκλήρωση θα ερχόταν πρώτη-επειδή η οικονομική αλληλεξάρτηση θα καθιστούσε τον πολιτικό διαχωρισμό απαγορευτικά δαπανηρό. Μετά οι θεσμοί. Τότε ο νόμος. Μετά το νόμισμα. Κάθε βήμα μη αναστρέψιμο από το σχεδιασμό. Το έθνος-κράτος διαλύθηκε όχι με τη βία αλλά με τη διαδικασία – σταδιακά, γραφειοκρατικά, μέχρι να περάσει το σημείο της μη επιστροφής χωρίς κανείς να παρατηρήσει πότε.

Αυτή είναι η αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είναι μια θεωρία συνωμοσίας - το ιδρυτικό έγγραφο. Ο σπινέλι υπηρέτησε ως μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και συνέταξε την έκθεση Σπινέλι του 1984 – τον άμεσο πρόδρομο της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Σήμερα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρίσκεται στο κτίριο Σπινέλι στις Βρυξέλλες. Η ομάδα Σπινέλι μέσα της προωθεί το πρόγραμμά του ρητά, στο όνομά του, χωρίς συγγνώμη. Ο άνθρωπος που έγραψε το σχέδιο σε ένα κελί φυλακής το 1941 είναι ο αναγνωρισμένος πνευματικός πατέρας του ιδρύματος που κυβερνά 450 εκατομμύρια ανθρώπους. Αυτό δεν είναι κρυμμένο. Απλά δεν διδάσκεται.

Ο μηχανισμός προοριζόταν ειδικά να είναι μη αναστρέψιμος. Κάθε συνθήκη διευρύνει την αρμοδιότητα και καθιστά αδύνατη τη συρρίκνωση. Η Επιτροπή είναι μη εκλεγμένη και απομονωμένη από τις δημοκρατικές πιέσεις για να αντιστρέψει την πορεία της. Ο σπινέλι κατάλαβε, από τον μαρξιστικό του σχηματισμό, ότι ο σωστός τρόπος για να γίνει μια επαναστατική αλλαγή μόνιμη είναι να κάνει το κόστος της αντιστροφής της υψηλότερο από το κόστος της αποδοχής της. Το Brexit χρειάστηκε πενήντα χρόνια συμμετοχής για να γίνει δυνατό – και ήταν ακόμα σχεδόν αδύνατο να εκτελεστεί.

Η Πολωνία είναι η πιο ακριβής απεικόνιση. Ένα έθνος που εξαφανίστηκε από τον χάρτη για έναν αιώνα και πολέμησε πίσω μέσω της γλώσσας, της οικογένειας και της άρνησης να απορροφηθεί – τώρα μέλος ενός θεσμού που έχει σχεδιαστεί για να καταστήσει την εθνική κυριαρχία ξεπερασμένη. Η οδηγία των Βρυξελλών που υπερισχύει του πολωνικού Κοινοβουλίου είναι το πρόγραμμα του Σπινέλι, που λειτουργεί όπως έχει σχεδιαστεί. Η Πολωνία που επέζησε από τη διχοτόμηση από την Πρωσία, τη Ρωσία και την Αυστρία τώρα πλοηγείται σε ένα έργο που έχει σχεδιαστεί για να παράγει το ίδιο αποτέλεσμα μέσω συναίνεσης και όχι κατάκτησης. Ο σπινέλι θα είχε σκεφτεί αυτή την πρόοδο.
Πέθανε το 1986, πριν από το Μάαστριχτ, πριν από το ευρώ, πριν από το ολοκληρωμένο έργο. Όπως και ο Γκράμσι, δεν χρειαζόταν να το δει. Το μανιφέστο που γράφτηκε σε χαρτί τσιγάρων σε ένα νησί φυλακών έγινε το ιδρυτικό έγγραφο του ισχυρότερου υπερεθνικού θεσμού στην ιστορία-ένα που 450 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν μέσα χωρίς να γνωρίζουν ποιος το σχεδίασε, πότε, πού ή γιατί.

Τώρα ξέρεις. Το ερώτημα που αξίζει να τεθεί δεν είναι αν η ΕΕ είναι καλή ή κακή. Είναι αν θα είχατε συναινέσει στο πρόγραμμα του Σπινέλι αν σας ρωτούσαν άμεσα - Αν θέλατε το έθνος-κράτος να καταργηθεί οριστικά με σταδιακή γραφειοκρατική διαδικασία, σχεδιασμένη από την αρχή να είναι μη αναστρέψιμη. Κανείς δεν ρωτήθηκε. Και αυτό ήταν μέρος του σχεδιασμού.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΗΓΗ