Ο Putin και η ρωσική Aliyah τελειώνουν τον Netanyahu - Γιατί η μοίρα του Ισραήλ περνάει από το Κρεμλίνο

 

Τον Ιούνιο του 2025,

όταν το Ισραήλ και το Ιράν διεξήγαγαν έναν σύντομο πόλεμο 12 ημερών, ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin πιέστηκε να εξηγήσει γιατί η Μόσχα δεν παρείχε πιο άμεση στρατιωτική υποστήριξη στην Τεχεράνη.
Αντί να απαντήσει ευθέως, ο Putin ανακατεύθυνε επιδέξια την ερώτηση, στρέφοντας την προσοχή σε μια συχνά παραμελημένη πραγματικότητα σχετικά με το Ισραήλ: τον μεγάλο ρωσόφωνο πληθυσμό του και την αυξανόμενη πολιτική επιρροή των μεταναστών από την πρώην Σοβιετική Ένωση.
«Θέλω να επιστήσω την προσοχή σας» είπε ο Putin, «στο γεγονός ότι σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι από την πρώην Σοβιετική Ένωση και τη Ρωσική Ομοσπονδία κατοικούν στο Ισραήλ.
Σήμερα είναι σχεδόν μια ρωσόφωνη χώρα.
Και, αναμφίβολα, αυτό το λαμβάνουμε πάντα υπόψη στη σύγχρονη ιστορία της Ρωσίας».
Καθώς το Ισραήλ οδεύει προς τις κάλπες τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους, σε μια εκλογική αναμέτρηση που θα μπορούσε να τερματίσει τη δυσκολότερη περίοδο της χώρας εδώ και πολλές δεκαετίες, τα λόγια του Putin θα ηχήσουν σαν προειδοποίηση προς τους Ισραηλινούς πολιτικούς, ιδιαίτερα προς τον Benjamin Netanyahu, τον μακροβιότερο πρωθυπουργό της χώρας, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με τη δυσκολότερη εκλογική του μάχη.
Πράγματι, οι ψήφοι των ρωσόφωνων μεταναστών στο Ισραήλ, πολλοί από τους οποίους αποκαλούνται επίσης «Πουτινική Αλίγια», δηλαδή όσοι μετανάστευσαν στο Ισραήλ από τη Ρωσία και τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες κατά την εποχή του Putin, ενδέχεται να αποτελέσουν τον πιο καθοριστικό παράγοντα στις επερχόμενες εκλογές.

Πώς οι ρωσόφωνοι έγιναν οι ρυθμιστές της εξουσίας στο Ισραήλ

Στο ιδιόμορφο εκλογικό σύστημα του Ισραήλ, μόλις λίγες έδρες μπορεί να κρίνουν το αποτέλεσμα των επερχόμενων βουλευτικών εκλογών, οι οποίες είναι προγραμματισμένες για τις 27 Οκτωβρίου.
Η Βουλή του Ισραήλ, η Knesset, διαθέτει 120 έδρες και ένα κόμμα ή ένας συνασπισμός κομμάτων χρειάζεται 61 έδρες για να σχηματίσει κυβέρνηση.
Ωστόσο, τις τελευταίες οκτώ δεκαετίες, το Ισραήλ δεν είχε ποτέ μονοκομματική κυβέρνηση και η χώρα κυβερνάται πάντοτε από πολυκομματικούς συνασπισμούς.
Οι 120 έδρες της Κνεσέτ κατανέμονται με σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης και εκλογικό όριο 3,25%.
Ολόκληρη η χώρα αντιμετωπίζεται ως μία ενιαία εκλογική περιφέρεια.
Οι ψηφοφόροι δεν εκλέγουν μεμονωμένους υποψηφίους ή τοπικούς εκπροσώπους.
Αντίθετα, ψηφίζουν ένα κόμμα ή έναν συνασπισμό κομμάτων.
Οι έδρες κατανέμονται περίπου ανάλογα με το ποσοστό που λαμβάνει κάθε λίστα σε εθνικό επίπεδο, υπό την προϋπόθεση ότι η λίστα ξεπερνά το εκλογικό όριο του 3,5%.
Αυτό σημαίνει ότι όλα τα πολιτικά κόμματα ή οι συμμαχίες που λαμβάνουν πάνω από 3,5% των ψήφων θα κερδίσουν έδρες στην Knesset ανάλογα με το ποσοστό ψήφων που συγκέντρωσαν.
Για παράδειγμα, αν ένα κόμμα λάβει το 10% του συνολικού ποσοστού ψήφων, θα καταλάβει 12 έδρες στην Knesset των 120 εδρών.
Δεδομένου του ιστορικού των πολυκομματικών κυβερνήσεων συνασπισμού στο Ισραήλ, καθώς και της βαθιά διχασμένης πολιτικής σκηνής και των κατακερματισμένων εντολών, 5 έως 10 έδρες θα μπορούσαν κάλλιστα να κρίνουν το αποτέλεσμα των εκλογών.
Στις εκλογές του Οκτωβρίου, ο ρωσόφωνος πληθυσμός του Ισραήλ θα μπορούσε να αποτελέσει τον παράγοντα «Χ» που θα κρίνει αν το όνειρο του Netanyahu να επιστρέψει στην εξουσία για έβδομη φορά θα γίνει πραγματικότητα ή θα καταρρεύσει.

Ρωσόφωνος πληθυσμός στο Ισραήλ

Σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, οι ρωσόφωνοι μετανάστες αποτελούν το 12 έως 15% των ψηφοφόρων που έχουν δικαίωμα ψήφου στο Ισραήλ.
Ωστόσο, ορισμένες αναφορές ανεβάζουν το ποσοστό αυτό ακόμη και στο 17%.
Ο αριθμός αυτός αφορά κυρίως μετανάστες και απογόνους μεταναστών από την πρώην Σοβιετική Ένωση και τα μετασοβιετικά κράτη, οι οποίοι έφτασαν κυρίως κατά το μεγάλο κύμα μετανάστευσης της δεκαετίας του 1990.
Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τον Putin το 2014 και στη συνέχεια την επίθεση κατά της Ουκρανίας το 2022, ένα δεύτερο μεγάλο κύμα ρωσόφωνων Εβραίων μετανάστευσε από τη Ρωσία και την Ουκρανία προς το Ισραήλ.
Αυτοί οι νέοι ρωσόφωνοι μετανάστες είναι γνωστοί ως «Aliyah του Putin» («Putin-Aliyah»).
Η «Aliyah» είναι η μετανάστευση Εβραίων από άλλες χώρες προς τη Γη του Ισραήλ.
Οι ρωσόφωνοι ενδέχεται να αριθμούν περίπου 1,3 εκατομμύρια άτομα στον συνολικό πληθυσμό των 9,6 εκατομμυρίων κατοίκων της χώρας.
Τα ρωσικά περιγράφονται ως η τρίτη πιο διαδεδομένη μητρική γλώσσα στο Ισραήλ, μετά τα εβραϊκά και τα αραβικά.
Επιπλέον, οι ρωσόφωνοι είναι γνωστοί για την υψηλή συμμετοχή τους στις εκλογές και για την τάση τους να ψηφίζουν ως ενιαίο πολιτικό μπλοκ.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι ρωσόφωνοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν 14-15 έδρες στη 120μελή Knesset.
Δεδομένου ότι στην τρέχουσα Knesset, το μεγαλύτερο πολιτικό κόμμα, το Likud του Netanyahu, κέρδισε 34 έδρες, ενώ το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα, το Yes Atid, κέρδισε μόλις 24, οι 15 έδρες θα μπορούσαν κάλλιστα να καθορίσουν ποιος θα σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση.
Επιπλέον, σχεδόν 125.000 ρωσόφωνοι έχουν μεταναστεύσει στο Ισραήλ από τότε που ο Putin ξεκίνησε τη στρατιωτική επίθεση στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Ως εκ τούτου, στις εκλογές του Οκτωβρίου 2026, η επιρροή των ρωσόφωνων μεταναστών στο εκλογικό σώμα αναμένεται να είναι ακόμη ισχυρότερη.
Άλλοι 125.000 ρωσόφωνοι είχαν μεταναστεύσει στο Ισραήλ νωρίτερα, μετά τη ρωσική κατοχή της Κριμαίας το 2014.
Συνολικά, αυτοί οι 250.000 ρωσόφωνοι μετανάστες, ή η «Αλιγιά του Πούτιν», θα μπορούσαν να επηρεάσουν 5-6 έδρες στην ισραηλινή Knesset, και η προσπάθεια των πολιτικών κομμάτων να κερδίσουν αυτές τις ψήφους έχει ήδη ξεκινήσει.

Οι εκλογικές προτιμήσεις των ρωσόφωνων στις ισραηλινές εκλογές

«Οι άνθρωποι διαμορφώνουν πρότυπα και συνήθειες, και είναι πολύ δύσκολο να αλλάξουν γνώμη.
Ακόμη και όταν η πραγματικότητα αλλάζει, προσαρμόζουν τις εσωτερικές τους προτεραιότητες ώστε να διατηρούν τα ίδια εκλογικά μοτίβα. Για παράδειγμα: “Το Likud είναι τρομερό στα ζητήματα θρησκείας και κράτους, αλλά το ψηφίζω για λόγους ασφάλειας”.
Γι’ αυτό η νέα κοινότητα μεταναστών αξίζει το βάρος της σε χρυσάφι.
Η ψήφος αυτού του κοινού στις επερχόμενες εκλογές θα μπορούσε να διαμορφώσει μια τάση για δεκαετίες», δήλωσε στην εφημερίδα Haaretz ο πολιτικός ψυχολόγος δρ. Haggai Elkayam-Salem.
Έχουν πραγματοποιηθεί πολλές μελέτες σχετικά με την εκλογική συμπεριφορά αυτών των ρωσόφωνων μεταναστών.
Παρόλο που οι μελέτες αυτές έχουν καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα, είναι ασφαλές να πούμε ότι οι ρωσόφωνοι δεν αποτελούν ένα ενιαίο και ομοιογενές πολιτικό μπλοκ.
Η μελέτη του Elkayam-Salem, η οποία εξέτασε περισσότερους από 600 ρωσόφωνους κατοίκους του Ισραήλ που έφτασαν μετά το 2012, διαπίστωσε ότι το 73% περιέγραψε τις πολιτικές του απόψεις ως «μετριοπαθείς» — 25% ως κεντροδεξιές, 30% ως κεντρώες και 18% ως κεντροαριστερές.
Μεταξύ όσων έφτασαν μετά το 2022, περισσότερο από το ένα τέταρτο αυτοπροσδιορίστηκε ως αριστερό (27%).
Η ίδια μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι στις εκλογές του 2022, το 45% των νέων ρωσόφωνων μεταναστών υποστήριξε τα σημερινά κόμματα της αντιπολίτευσης, ενώ μόνο το 13% επέλεξε κόμματα που εκπροσωπούνταν στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Εάν αυτές οι τάσεις συνεχιστούν, αυτό θα σημαίνει ότι ο Netanyahu θα δυσκολευτεί να πείσει αυτούς τους ψηφοφόρους να στηρίξουν το κόμμα του.
Ωστόσο, ο Netanyahu και το κόμμα του, το Likud, δεν ήταν πάντα τόσο αντιδημοφιλή μεταξύ των ρωσόφωνων μεταναστών.
Σύμφωνα με πολλές μελέτες του καθηγητή Zeev Hanin,καθηγητή στο Τμήμα Πολιτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μπαρ-Ιλάν και διδάσκοντα στο Τμήμα Ισραήλ στη Μέση Ανατολή και Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αριέλ στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια, το Likud κέρδισε το 26,7% της ψήφου των μεταναστών στις εκλογές του 2019, πίσω από το 40,2% που έλαβε το κόμμα Yisrael Beitenu.
Το κόμμα Μπλε και Λευκό έλαβε 15,1%, ενώ το κόμμα Koulano κέρδισε το 5,8% της ψήφου του συγκεκριμένου τομέα.
Οι υπόλοιπες ψήφοι μοιράστηκαν μεταξύ του Εργατικού Κόμματος (2,3%), της Νέας Δεξιάς (3,2%) και του σεφαραδίτικου υπερορθόδοξου κόμματος Sas (1,5%).
Έτσι, το 2019, το Likud του Netanyahu κατέλαβε τη δεύτερη υψηλότερη θέση σε ποσοστό ψήφων μεταξύ των ρωσόφωνων μεταναστών στο Ισραήλ.
Ωστόσο, μαζί με το Yisrael Beitenu, τα δεξιά κόμματα στο Ισραήλ συγκέντρωσαν σχεδόν το 67% της ψήφου των ρωσόφωνων.
Ο Hanin εξηγεί αυτή την προτίμηση των ρωσόφωνων προς τα δεξιά κόμματα ως αποτέλεσμα των εμπειριών τους στη Ρωσία κατά τη δύσκολη δεκαετία του 1990.
«Οι μετανάστες από την πρώην Σοβιετική Ένωση πιστεύουν περισσότερο στην ισχυρή ηγεσία παρά στον δημοκρατικό μηχανισμό», δήλωσε η Remennik.
«Η μεθυσμένη δημοκρατία που βίωσαν τη δεκαετία του 1990, αμέσως μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, ήταν ουσιαστικά χάος: δεν υπήρχε νόμος και τάξη, δεν υπήρχε εργασία και δεν υπήρχε τίποτα να φάνε.
Αυτός ήταν ο λόγος που ο [Ρώσος πρόεδρος] Vladimir Putin μπόρεσε να ανέλθει στην εξουσία και να παραμείνει εκεί για 20 χρόνια.
Οι άνθρωποι προσκολλώνται στην τάξη και τη σταθερότητα που μπορεί να προσφέρει ένας ισχυρός ηγέτης».
Ωστόσο, οι εκλογικές προτιμήσεις των ρωσόφωνων δεν είναι στατικές και έχουν εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου και τις μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Για παράδειγμα, βοήθησαν την επιτυχία του Εργατικού Κόμματος το 1992 και συνέβαλαν στη νίκη του Netanyahu στις οριακές εκλογές για την πρωθυπουργία το 1996.
Υποστήριξαν τον Ehud Barak το 1999 και αργότερα τον Ariel Sharon.
Ωστόσο, στις εκλογές του 2022, σύμφωνα με τη μελέτη του Elkayam-Salem σε περισσότερους από 600 ρωσόφωνους κατοίκους του Ισραήλ που έφτασαν μετά το 2012, μόνο το 13% επέλεξε κόμματα που εκπροσωπούνταν στον κυβερνητικό συνασπισμό, συμπεριλαμβανομένου του κόμματος Likud του Netanyahu.
Ο Netanyahu πιθανότατα έχει ήδη αντιληφθεί τη σημασία αυτού του μπλοκ και την πτώση της υποστήριξής του μεταξύ των ρωσόφωνων.
Τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους, το ισραηλινό Κανάλι 14 ανακοίνωσε την εξαγορά της ρωσόφωνης ειδησεογραφικής ιστοσελίδας Mignews, ενός από τους παλαιότερους ρωσόφωνους ενημερωτικούς πόρους στο Ισραήλ. Το Κανάλι 14 συχνά αποκαλείται το ισραηλινό αντίστοιχο του Fox News και θεωρείται φωνή του στρατοπέδου Netanyahu και των ακροδεξιών απόψεων.
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας μπορεί να είναι οι τρομοκρατικές επιθέσεις της Hamas στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Οι ρωσόφωνοι μετανάστες έχουν ιστορικά υιοθετήσει μια πιο σκληρή στάση στο παλαιστινιακό ζήτημα και θέλουν ένα ισχυρό κράτος ασφαλείας, μια προτίμηση που ενδέχεται να έχουν μεταφέρει από το ρωσικό κράτος με την έμφαση που δίνει στην ασφάλεια.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, όπου τα ζητήματα ασφάλειας αναμένεται να κυριαρχήσουν στη δημόσια συζήτηση ενόψει των εκλογών, πολλοί ρωσόφωνοι ενδέχεται και πάλι να στραφούν προς τη δεξιά, κάτι που θα μπορούσε να ωφελήσει τον Netanyahu.
Μια ισχυρή επίδοση μεταξύ των ρωσόφωνων θα μπορούσε να βοηθήσει τον Netanyahu να αντισταθμίσει μέρος των απωλειών του σε άλλα τμήματα της ισραηλινής κοινωνίας.
Είτε ο Netanyahu καταφέρει είτε όχι να ανακτήσει την υποστήριξη των ρωσόφωνων, το μπλοκ αυτό αναμένεται να διαδραματίσει ρόλο «ρυθμιστή» στις εκλογές του 2026.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΗΓΗ